| |
Tarımsal Sulama Notları
Tarımsal Sulamada Damla Sulamanın Önemi
-
Ülkemizde son yıllarda sulanan tarım alanlarının genişletilmesi, yağışların yetersizliği, su kaynaklarının kirlenmesi, içme-kullanma-endüstriyel yararlanma nedeni ile tarımsal kullanım üzerinde yaşanan rekabet baskısı, bu kaynakların daha etkin kullanımına olanak sağlayan, su uygulama randımanı yüksek basınçlı sulama yöntemlerinin yaygın bir uygulama alanı bulmasına neden olmaktadır.
-
Basınçlı sulama sistemleri yağmurlama ve mikro sulama sistemleri olarak iki ana başlık altında toplanmaktadır.
-
Son yıllardaki kuraklık ve su kaynaklarındaki yetersizlik gibi koşullar nedeni ile yağmurlama sulama yöntemi günümüzde yonca benzeri yem bitkileri ve tahıllar gibi bitkilerin sulanmasında kullanılmaktadır.
-
Mikro sulama sistemi olarak adlandırılan damla ve küçük yağmurlama başlıklı sulama sistemleri artan bir uygulama alanı bulmaktadır. Özellikle damla sulama sistemlerinin montajlarının basit ve ilk yatırım giderlerinin düşüklüğü diğer sistemlere göre daha fazla tercih edilmesine neden olmaktadır.
-
En yeni sulama yöntemi olan damla sulamanın uygulandığı tarım alanlarında sulama suyu, bir iletim sistemi ile taşınarak, damlatıcı adı verilen özel yapıya sahip araçlarla bitki kök bölgesine verilmektedir.
-
Damla sulama yöntemi, sulama suyunun yüksek bir randımanla uygulanarak büyük oranda su ekonomisi sağlanması, toprak neminin istenilen düzeyde tutulabilmesi ve bitki besin maddelerinin su ile birlikte verilmesini olası kılması nedeniyle her geçen gün artan bir kullanım alanı bulmaktadır. Ayrıca damla sulama sistemleri ile tuzlu sular sulamada kullanılabilmekte ve topraklarda bitki kök bölgesinde etkili bir tuz kontrolü sağlanabilmektedir.
-
Damla sulama sisteminin ana özellikleri düşük basınç altında çalışmaları, sulama suyunu dağıtan boru sisteminin daha düşük kesit alanına sahip olması, düşük debili çıkışların bulunması ve suyun sadece belirli bir bölgeye uygulanmasıdır.
-
Damla sulama sistemlerinin tasarımında yapılan hatalar, sulama suyunun tarım alanında yeknesak olmayan dağılımına ve düşük su uygulama randımanının elde edilmesine yol açmaktadır. Yeknesak olmayan su dağılımı aynı zamanda yeknesak olmayan bitki besin maddelerinin düzensiz dağılımına yol açmaktadır. Bu durum sistemleri kullananların güvenlerinin azalmasına ve sonuçta adı geçen sulama sistemlerini terk ederek geleneksel sulama yöntemlerine dönülmesine neden olmaktadır.
-
Damla sulama sistemlerinde yeknesak bir su dağılımının elde edilmesi, sistemlerin hidrolik yönden uygun şekilde projelenmesiyle olasıdır. Bu ise; sistemi oluşturan ögelerin hidrolik özelliklerinin iyi bilinmesi, seçilmesi ve sistemin uygulamada karşılaşılan koşullara göre tasarımına bağlıdır.
-
Son yıllarda ülkemizde tarım dışı alanlar meyvecilik tesisi olarak (zeytin, bağ, nar, badem, kiraz, erik v.b.) tarıma açılmaktadır. Bu arazilerin genel olarak ortak özellikleri:
-
Toprakları bitki besin maddeleri bakımından yetersiz, kireç ve pH değerlerinin yüksek olmasıdır.
-
Ya hiç tarım yapılmamış ya da sınırlı olarak kuru tarım yapılmıştır.
-
Su kaynakları sınırlı ve kaliteleri düşüktür.
-
Topoğrafyaları engebelidir.
-
Damla sulama sistemlerinden beklenen temel faydalar:
-
Bitkilerin sulama suyu gereksiniminin yüksek bir sulama randımanı ile karşılanması
-
Toprakta bitki kök bölgesinde tuz kontrolü,
-
Bitki besin maddelerinin damla sulama sistemi ile uygulanması,olarak sıralanabilir.
-
Damla sulama sisteminin özellikleri,
-
Toprak koşulları,
-
Bitki istekleri dikkate alınmalıdır.
-
Damla sulama sisteminde kullanılmakta olan damlatıcılar, zaman içerisinde öncelikle sulama suyunun kalitesine bağlı olarak ve sistemle uygulanan kimyasalların yanlış uygulanması sonucunda kısmen veya tamamen tıkanmaktadır. Damlatıcılar kısmen veya tamamen tıkandığında sulama suyu yanında, bitki besin maddeleri de uygun şekilde dağıtılamamaktadır. Uygun olmayan dağılımda verim azalmalarına, aşırı su ve bitki besin maddesi kullanımına dolayısıyla topraklarda tuzlanma sorunlarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
-
Ekonomik nedenlerle sistemlerin tasarlanmasında düşük debili damlatıcılar seçilmektedir. Düşük debili damlatıcılar tıkanmaya karşı daha hassastırlar. 1,0-1,2-1,6-2,0 Litre/saat debili damlatıcıların 1-2 yıl kullanım ömrü olan damla sulama laterallerinde ve sıraya dikilen tek yıllık bitkilerde kullanılmaları daha uygundur. Meyvelerin sulanmasında 8-10 yıl kullanılması beklenen damla sulama laterallerinde 3,0-4,0 Litre/saat ten daha yüksek debili damlatıcıların kullanılması tıkanma sorunlarının etkilerini en aza indirmek ve etkili bir yıkama sağlamak bakımından önemlidir.
|
|